ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
สถานีวิจัยลำตะคอง
ผีเสื้อใบไม้ใหญ่อินเดีย
ชื่อไทย
ผีเสื้อใบไม้ใหญ่อินเดีย
ชื่อพื้นเมือง
ผีเสื้อใบไม้ใหญ่
ชื่อสามัญ
Orange Oakleaf / Indian Oakleaf / Dead Leaf Butterfly
ชื่อวิทยาศาสตร์
Kallima inachus (Doyère, 1840)
วงศ์
Nymphalidae
อันดับ
Lepidoptera
หมวด
ผีเสื้อ
ผีเสื้อ

ผีเสื้อใบไม้ใหญ่อินเดีย

Kallima inachus (Doyère, 1840)

Orange Oakleaf / Indian Oakleaf / Dead Leaf Butterfly

ลักษณะ

เป็นผีเสื้อในวงศ์ Nymphalidae หรือกลุ่มผีเสื้อขาหน้าพู่ จัดอยู่ในอันดับ Lepidoptera

ลักษณะเด่น

ลักษณะที่โดดเด่นที่สุดของ Kallima inachus คือ ความแตกต่างอย่างมากระหว่างด้านบนและด้านล่างของปีก

เมื่อกางปีก ด้านบนของปีกมีสีน้ำเงินถึงน้ำเงินอมม่วง ตัดกับแถบสีส้มขนาดใหญ่บริเวณปีกคู่หน้า ส่วนปลายปีกมีสีดำและแต้มสีขาว ทำให้เป็นผีเสื้อที่มีสีสันสะดุดตาขณะบิน

แต่ทันทีที่มันลงเกาะและ หุบปีก สีสันเหล่านั้นแทบจะหายไป ด้านล่างของปีกมีตั้งแต่สีน้ำตาล เหลือง น้ำตาลเทา ไปจนถึงน้ำตาลแดง พร้อมลวดลายที่คล้ายเส้นกลางใบ เส้นใบ และรอยด่างของใบไม้แห้ง

รูปร่างของปีกยังช่วยเสริมการพรางตัว โดยปลายปีกและส่วนยื่นของปีกทำให้ภาพรวมดูคล้ายใบไม้ที่มีก้าน เมื่อผีเสื้อเกาะนิ่งท่ามกลางใบไม้แห้งจึงสังเกตเห็นได้ยาก

การพรางตัวลักษณะนี้เป็นตัวอย่างที่น่าสนใจของ masquerade ซึ่งสัตว์ไม่ได้เพียงมีสีกลมกลืนกับพื้นหลัง แต่มีรูปร่างและลวดลายที่ทำให้ผู้ล่ามองเห็นมันเป็นวัตถุอื่นที่ไม่น่าสนใจ เช่น ใบไม้แห้ง

ขนาดปีกเมื่อกาง: ประมาณ 85–110 มิลลิเมตร

อาหาร

ตัวเต็มวัย

ตัวเต็มวัยสามารถกินของเหลวที่มีน้ำตาลและสารอาหารจากแหล่งต่าง ๆ โดยพบพฤติกรรมการกิน น้ำเลี้ยงจากต้นไม้ (tree sap) และน้ำจาก ผลไม้สุกจัดหรือผลไม้ที่เริ่มหมัก

นอกจากนี้ยังสามารถพบพฤติกรรม mud-puddling โดยผีเสื้อลงดูดของเหลวจากพื้นดินหรือบริเวณที่มีความชื้น เพื่อรับแร่ธาตุและสารอาหารบางชนิด

ตัวหนอน

หนอนผีเสื้อกินใบพืชเป็นอาหาร มีรายงานพืชอาหารหลายชนิด เช่น

  • Strobilanthes spp.
  • Strobilanthes capitata
  • Persicaria orientalis
  • Prunus persica
  • Girardinia diversifolia

ชนิดของพืชอาหารอาจแตกต่างกันตามพื้นที่และประชากรของผีเสื้อ

วงจรชีวิต

Kallima inachus มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างแบบสมบูรณ์ (complete metamorphosis) เช่นเดียวกับผีเสื้อชนิดอื่น โดยแบ่งออกเป็น 4 ระยะสำคัญ

ไข่ → หนอน → ดักแด้ → ตัวเต็มวัย

ไข่

ผีเสื้อตัวเมียวางไข่บนหรือบริเวณใกล้กับพืชอาหาร เมื่อฟักออกจากไข่ ตัวหนอนจะเริ่มกินใบพืชเพื่อเจริญเติบโต

หนอน

ตัวหนอนกินใบพืชเป็นอาหารและมีการลอกคราบหลายครั้งเมื่อร่างกายเจริญเติบโต มีรายงานการเลี้ยงที่พบประมาณ 5–6 ระยะวัยของตัวหนอน (instars)

ดักแด้

เมื่อตัวหนอนเจริญเติบโตเต็มที่ จะหยุดกินอาหารและเข้าสู่ระยะดักแด้ ภายในดักแด้จะเกิดการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของร่างกายครั้งใหญ่ก่อนออกมาเป็นผีเสื้อตัวเต็มวัย

ตัวเต็มวัย

หลังออกจากดักแด้ ผีเสื้อจะขยายปีกและรอให้ปีกแข็งแรงก่อนเริ่มบิน ตัวเต็มวัยทำหน้าที่หลักในการกระจายพันธุ์ หาคู่ และวางไข่เพื่อเริ่มต้นวงจรชีวิตรุ่นต่อไป

ระยะเวลาของวงจรชีวิตสามารถแตกต่างกันตามอุณหภูมิ ความชื้น คุณภาพของพืชอาหาร และสภาพแวดล้อม

บทบาทในระบบนิเวศ

Indian Oakleaf เป็นส่วนหนึ่งของสายใยอาหารในระบบนิเวศป่า โดยมีความสัมพันธ์กับสิ่งมีชีวิตหลายระดับ

ระยะหนอนเป็นสัตว์กินพืชและพึ่งพาพืชอาหารสำหรับการเจริญเติบโต ขณะที่ตัวเต็มวัยใช้ทรัพยากรจากสิ่งแวดล้อม เช่น น้ำเลี้ยงต้นไม้ ผลไม้สุก และแร่ธาตุจากบริเวณพื้นดินชื้น

ในขณะเดียวกัน ไข่ หนอน ดักแด้ และผีเสื้อตัวเต็มวัยสามารถเป็นอาหารหรือเจ้าบ้านของสัตว์ชนิดอื่น เช่น นก แมงมุม มด และแมลงเบียน จึงเป็นส่วนหนึ่งของการถ่ายทอดพลังงานและความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตภายในระบบนิเวศ

ถิ่นที่พบ

การกระจายพันธุ์

Kallima inachus กระจายพันธุ์ในเขตร้อนและกึ่งเขตร้อนของเอเชีย ตั้งแต่บริเวณอนุทวีปอินเดียและเทือกเขาหิมาลัย ผ่านเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไปจนถึงบางส่วนของเอเชียตะวันออก

มีรายงานการพบในหลายประเทศ ได้แก่ ปากีสถาน อินเดีย เนปาล ภูฏาน บังกลาเทศ เมียนมา ประเทศไทย ลาว เวียดนาม จีนตอนใต้ และไต้หวัน

ถิ่นอาศัย

พบได้ในพื้นที่ป่าเขตร้อนและกึ่งเขตร้อน โดยเฉพาะบริเวณที่มีความชื้นสูง เช่น ป่าดิบ ป่าใบกว้างชื้น ป่าบริเวณภูเขา พื้นที่ใกล้ลำธาร และบริเวณพืชชั้นล่างของป่า

ตัวเต็มวัยบินได้แข็งแรง แต่มักพบในพื้นที่ป่าและบริเวณที่มีพืชพรรณหนาแน่น ซึ่งช่วยให้การพรางตัวคล้ายใบไม้แห้งมีประสิทธิภาพ

ปรับปรุงข้อมูลล่าสุด 21 กันยายน 2569 · ข้อมูลโดยสถานีวิจัยลำตะคอง (วว.)

ผีเสื้อใบไม้ใหญ่อินเดีย (Kallima inachus (Doyère, 1840)) | สถานีวิจัยลำตะคอง